Kazakh Singing Circle

Windless Night, the Moon is Bright
Shiyli River
My Dear Mother
Lovely Girl
Balqadisha
Two Chestnut Horses

___________________________________


English Translation      English Transliteration      Kazakh text

Windless Night, the Moon is Bright
Folk song, Words by Abai

Windless night, the moon is bright,
Its reflection trembles on water.
In a deep ravine near the village
The river roars, running high.

Leaves in the deep woods
Whisper to each other.
The earth is hidden beneath
The lush green carpet.

Mountain echoes join
Barking dogs and clamor.
Did you not find a chance to come
To see me at the edge of the village?

Jelsiz tunde jaryq ai
Xalyq äni, Abai sözderi

Jelsiz tunde jaryq ay,
Säwlesi swda dirildep,
Awyldyŋ jany tereŋ say,
Tasyģan özen kurildep.

Qalyŋ aģash japyraģy
Sybyralasyp özdi-ozi,
Körinbey jerdiŋ topyraģy,
Külpyrģan jasyl jer juzi.

Taw jaŋģyryp, än kosyp
Urgen iyt pen aytaqqa.
Kelmep pe ediŋ jol tosyp
Jolyģuģa aulaqqa?

Желсіз түнде жарық ай
Халық әні, Абай сөздері

Желсіз түнде жарық ай,
Сәулесі суда дірілдеп,
Ауылдың жаны терең сай,
Тасыған өзен күрілдеп.

Қалың ағаш жапырағы
Сыбырласып өзді-өзі,
Көрінбей жердің топырағы,
Құлпырған жасыл жер жүзі.

Тау жаңғырып, ән қосып
Үрген ит пен айтаққа.
Келмеп пе едің жол тосып
Жолығуға аулаққа?

___________________________________


English Translation      English Transliteration      Kazakh text

Shiyli River
Folk song

Aynalayyn, my golden one,
When I saw your fair face, I melted.
The reeds of Shiyli river.
Remember us, the farewell bride.
You were a river, I was a brown goose,
Floating my chest resting on water.
The reeds of Shiyli river.
Remember us, the farewell bride.
Aynalayyn, my sweetheart, my light,
My baby swan.
The reeds of Shiyli river.
Remember us, the farewell bride.
The gold in one’s hands has no value,
Only when I lost it, I cried.
The reeds of Shiyli river.
Remember us, the farewell bride.

Shiyli özen
Xalyq äni

Aynalayyn atyŋnan altynym-ay,
Aq juziŋdi körgende balqydym-ay.
Shiyli özen qamysy-ay,
Bizdi oylay jur tanys-ay.
Siz dariya bolģanda, men – qoŋyr qaz,
Bawyrym tösep betinde qalqydym-ay.
Shiyli özen qamysy-ay,
Bizdi oilay jur tanys-ay,
Aynalayyn qaraģym, kekildim-ay,
Balapany aqqydyŋ sekildim-ay.
Shiyli özen qamysy-ay,
Bizdi oilay jur tanys-ay,
Qolda barda altynnyŋ qadiri joq,
Qoldan shyģyp ketken soŋ ökindim-ay.
Shiyli özen qamysy-ay,
Bizdi oilai juhr tanys-ay.

Шилі өзен
Халық әні

Айналайын атыңнан , алтыным-ай,
Ақ жүзіңді көргенде балқыдым-ай.
Шилі өзен қамысы-ай,
Бізді ойлай жүр таныс-ай .
Сіз дария болғанда, мен – қоңыр қаз,
Бауырым төсеп, бетінде қалқыдым-ай.
Шилі өзен қамысы-ай ,
Бізді ойлай жүр таныс-ай.
Айналайын қарағым, кекілдім-ай ,
Балапаны аққудың секілдім-ай.
Шилі өзен қамысы-ай,
Бізді ойлай жүр таныс-ай.
Қолда барда алтынның қадірі жоқ,
Қолдан шығып кеткен соң өкіндім-ай.
Шилі өзен қамысы-ай,
Бізді ойлай жүр таныс-ай.

Notes:
“Aynalayyn” – circling around you (literal translation) meaning “accept your illness” and “my love”. The etymology of “ainalayiŋ is connected to an old ritual in a Turkic shamanism tradition, in which a healer (shaman) moves in circles around a sick person. The meaning of this ritual is to transfer, to relocate “the disease” from the ill person to another thing or being. The shaman, while moving in circles around the ill person, takes the disease upon himself. Therefore, Kazakhs believed that if a person makes a circle around a house or around another person, he or she will take upon him/herself their diseases… The word “ainalayin” means “I will sacrifice for you” and expresses the willingness to sacrifice for the sake of a loved one.” (From the “Cultural Connotation: the ways of culture reflection in language sign” by D. Andabayeva, R. Dossymbekova, G. Kortabayeva, F. Orazankyzy published by the Serials Publications)
“Tanys” means “acquaintance” but the word “tanysu” (to miyt) also describes the Kazakh tradition when a new bride says farewell to her relatives and friends before leaving the village where she grew up. MKI
“Shiyli özen” means “a river, the banks of which are grown with niydlegrass”. Here it is most likely the name of a river because in the refrain “the riyds by the river” are mentioned.
“The literal translation of “kekildim” is “my beloved with bangs or tuft of hair” but it is also a term of endearment meaning “my light”.

___________________________________


English Translation      English Transliteration      Kazakh text

My Dear Mother
Words by K. Jumagaliyev
Music by M. Omarov

When I am away, I miss you,
When I am sad, I reach you.
My dear mother, you are the one
I revere.

Refrain:
My dear mother, when you laugh,
When I am around you,
My heart sings,
My joy spills over.
Those who have mothers
Never get old.

I am the falcon you trained to fly,
To soar into the blue.
I am a fast horse
You groomed to race.

Refrain

You are my fortress.
Your words heal my soul.
My dear mother, when I think of you,
I can’t sleep…

Refrain

Anashïm
sözi Qayram Jumagaliyev
äni Maram Omarov

Shet jürsem – saģïnarïm,
Jabïqsam – shaģïnarïm.
Anashïm, biyr öziyŋsiyŋ
Tabïnarïm.

Qayïrmasï:
Anashïm, shalqïp külseŋ,
Aldïmda uzaq jürseŋ,
Jüregiym jïr tolģaydï,
Köŋiyliym ortaimaidï.
Anasï bar adamdar
Eshqashan qartaymaydï.

Ushïrģan suŋqarïŋmïn,
Qiyaģa shyrqarïŋmïŋ.
Bäygege özihŋ qosqan
Tulparïŋmïn

Qayïrmasï

Qorģanïm – öziyŋ deymin,
Jan dawa – söziyŋ deymin,
Anashïm, seniy oylasam,
Köz iyleymin…

Qayïrmasï

Анашым
сөзі Қайрат Жұмағалиев
әні Марат Омаров

Шет жүрсем – сағынарым,
Жабықсам – шағынарым.
Анашым, бір өзіңсің
Табынарым.

Қайырмасы:
Анашым, шалқып күлсең,
Алдымда ұзақ жүрсең,
Жүрегім жыр толғайды,
Көңілім ортаймайды.
Анасы бар адамдар
Ешқашан қартаймайды

Ұшырған сұңқарыңмын,
Қияға шырқарыңмың.
Бәйгеге өзің қосқан
Тұлпарыңмын

Қайырмасы

Қорғаным – өзің деймін,
Жан дауа – сөзің деймін,
Анашым, сені ойласам,
Көз ілмеймін…

Қайырмасы

___________________________________


English Translation      English Transliteration      Kazakh text

Lovely Girl
Words by Sh. Sariyev
Music by K. Duisekeyev

Lovely girl,
So this is what beauty is like.
So it pours abundantly over us.
So men are guests in this world,
So this life is fleeting indeed.

Lovely girl,
So this is how deer bounds away?
So who awaits you at the end of the road?
So why does my heart ache?
So to whom will this fate bring you to?

Refrain:
Lovely girl,
How playful and sudden was your glance.
What beautiful eyes.

Lovely girl,
So this is how this life goes.
So this world is nothing without love.
As you turn the pages of your life,
Would it all be worth a day of love?

Refrain

Refrain

Qaraģïm ay
söziy Sh. Sariyev
äni K. Düysekeev

Qaraģïm ay,
Süluwlïq osïndai boladï eken.
Biyr basqa armansïz qonadï eken.
Adamdar ömirge qonaq eken.
Shïnïmen bul dünie sholaq eken.

Qaraģïm ay,
Eliykter osïlay josadï eken.
Jolïŋnan seniy kiym tosadï eken.
Bul koŋiyl neliykten bosadï eken.
Bul taģdïr seniy kiymge qosadï eken.

Qayïrmasï
Qaraģïm ay,
Qiyïlïp üziyliyp qaradïŋ ay,
Qaraģan qanday suluw janarïŋ ay.

Qaragïm ay,
Bul ömiyr osïlay ötediy eken.
Süymeseŋ dünie beker eken.
Paraqtap jinasasaŋ bar ģumïrïŋ
Biyr süygen küniŋe ay jete me eken.

Qayïrmasï

Қарағым ай
сөзі Ш.Сариев
әні К.Дүйсекеев

Қарағым ай,
Сұлулық осындай болады екен.
Бір басқа армансыз қонады екен.
Адамдар өмірге қонақ екен.
Шынымен бұл дүние шолақ екен.

Қарағым ай,
Еліктер осылай жосады екен.
Жолыңнан сені кім тосады екен.
Бұл коңіл неліктен босады екен.
Бұл тағдыр сені кімге қосады екен.

Қайырмасы:
Қарағым ай,
Қиылып үзіліп қарадың ай,
Қараған қандай сұлу жанарың ай.

Қарағым ай,
Бұл өмір осылай өтеді екен.
Сүймесең дүние бекер екен.
Парақтап жинасаң бар ғұмырың
Бір сүйген күніңе ай жете ме екен.

Қайырмасы

Қайырмасы

___________________________________


English Translation      English Transliteration      Kazakh text

Balqadisha
Words by Aqan seri Koramsauly
Music by Aqan seri Koramsauly

You were Ybeke’s daughter, Balqadisha,
Graceful like a willow on a river bank, Qadisha.
If eighty girls came strolling by,
You would be the Queen among them, Qadisha!

But then, Balqadisha, oh Balqadisha,
Your willowy waist is so delicate, Qadisha!
Not one but two of your sisters-in-law are here to get you,
I have no choice but to let you go, Qadisha!

But then, Balqadisha, oh Balqadisha,
You will miss our company, Qadisha.
You are wild like an untamed colt,
Whose sweetheart will you become, Qadisha?

When I heard you married, Balqadisha,
I stumbled on the ground near Jylandy,
Caressing the mane of the sorrel mare,
I wept lying on the bare rock, Qadisha.

Balqadisha
sözi Aqan seri Qoramsuly
äni Aqan seri Qoramsuly

Qyzy ediŋ Ybekeŋniŋ, Balqadisha,
özendi örlei bitken, tal Qadisha.
Seksen qyz serüenge shyqqan kezde,
Ishinde qara basyŋ Khan, Qadysha.

Degende, Balqadisha, Balqadisha,
Buralģan beliŋ näzik, tap Qadisha.
Bir emes,eki jeŋgeŋ keip otyr,
Ruqsat, bizden sizge, amal ne, bar, Qadisha.

Degende Balqadisha, Balqadisha,
Bolarsyŋ bizdiŋ sözge zar, Qadisha.
Bulaŋdap asau taidai jurgen basyŋ,
Bolarsyŋ qandai janģa jar, Qadisha.

Basynan Jylandynyŋ kulaģanym,
Kekilin Kerbestiniŋ sylaģanym.
Ketti dep Balqadisha estigende,
Kushaqtap quz-jartasty jylaģanym…

Балқадиша
сөзі Ақан сері Қорамсаұлы
әні Ақан сері Қорамсаұлы

Қызы едің Ыбекеңнің, Балқадиша,
Өзенді өрлей біткен, тал Қадиша.
Сексен қыз серуенге шыққан кезде,
Ішінде қара басың Хан, Қадиша.

Дегенде, Балқадиша, Балқадиша,
Бұралған белің нәзік, тал Қадиша.
Бір емес, екі жеңгең келіп отыр,
Рұқсат, бізден сізге, амал не, бар, Қадиша.

Дегенде Балқадиша, Балқадиша,
Боларсың біздің сөзге зар, Қадиша.
Бұлаңдап асау тайдай жүрген басың,
Боларсың қандай жанға жар, Қадиша.

Басынан Жыландының құлағаным,
Кекілін Кербестінің сылағаным.
Кетті деп Балқадиша естігенде,
Құшақтап құз-жартасты жылағаным…

___________________________________


English Translation      English Transliteration      Kazakh text

Two Chestnut Horses
Folk song

Driving horses through the motley grasslands,
I would race across the steppe to meet you.
When I think of you, my sweetheart, darling,
Anguish sneaks into my heart, and oh, I miss you.

Two chestnut horses,
manes braided.
You are
The love of my heart
In this wretched world.

Apple of my eye,
you were the sunshine,
In the days when soul was full of glee.
If I only could,
I wish forever
Live under the spell you cast on me.

Yeki zhiren
Xalyq äni

Koeshkende zhul qaidai myn, ahau, alamenen.
Aulun’a barushe dum dalamenen,
Areedashum, areedashum ai.
Tuskende sen ese me, ahau,
baio qaragym,
Sag’ynyp sarg’ayamyn sana menen,
Areedashum, areedashum ai.

Ahau, yeki zhiren,
zhalyn tuh gen.
Zhalg’anda g’ashy g’ymsyn
zhanym suh gen.
Areedashum, areedashum ai.

Koezimnin’ qara syndai, ahau, sah lemedin’.
Koen’ lemnin’, qua nyshtyn’ dao reni edin’,
Areedashum, areedashum ai.
Kelmeydi kelsem ketkim, ahau,
yesh qasyn’nan.
Basymdy ne seeqyrmen ah reledin’?
Areedashum, areedashum ai.

Екі жирен
Халық әні

Көшкенде жылқы айдаймын, ахау, аламенен.
Ауылыңа барушы едім даламенен,
Аридашым, аридашым ай.
Түскенде сен есіме, ахау,
беу қарағым,
Сағынып сарғаямын санаменен,
Аридашым, аридашым ай.

Ахау, екі жирен,
жалын түйген.
Жалғанда ғашығымсың,
жаным сүйген,
Аридашым, аридашым ай.

Көзімнің қарасындай, ахау, сәулем едің.
Көңілімнің, қуаныштың дәурені едің,
Аридашым, аридашым ай.
Келмейді келсем кеткім, ахау,
еш қасыңнан.
Басымды не сиқырмен әуреледің?
Аридашым, аридашым ай.

___________________________________

Choice of songs by Alma Kunanbayeva.

Translation by Mirgul Kali.

Editing and transliteration by Dana Sherry.

The Kazakh Singing Circle is part of the Cultural Pathways Program funded by The California Arts Council and The Silk Road Foundation.